- Sięgnąłem po tę powieść kilka lat temu, zupełnie nic nie wiedząc o autorze. Z niewiadomych dla mnie względów przemknęła ona przez polskie życie literackie niedostatecznie zauważona. Czytając "System Sulta" pomyślałem sobie, że jest to książka, którą sam chciałbym napisać - mówił w "Poranku Dwójki" Mateusz Pakuła, reżyser teatralnej adaptacji prozy Macieja Miłkowskiego.

Oto pewien senior, który uznał, że religia to bujda, pozwał Kościół Katolicki, żądając zwrotu datków, które przez kilkadziesiąt lat dawał na tacę. Z odsetkami! Szykuje się gruba afera. W związku z tym Ministerstwo Sprawiedliwości zwraca się do profesora Sulta, aby ten dokonał dla sądu ekspertyzy i wypowiedział się w sprawie czy Bóg istnieje - tak Teatr im. H. Modrzejewskiej w Legnicy zapowiada nowy spektakl "System Sulta".

Proza przeniesiona na teatralną scenę

Jest to adaptacja książki Macieja Miłkowskiego pod tym samym tytułem. - To głęboko filozoficzna powieść. Formalnie skomplikowana, ale w gruncie rzeczy bardzo tradycyjna. Myślę, że na poziomie intelektualnym, filozoficznym nie było i nadal nie ma takiej powieści nie tylko w polskiej, ale w literaturze w ogóle. Tak drobiazgowo, szczegółowo podchodzącej do tematu istnienia/nieistnienia Boga - podkreślał Mateusz Pakuła.

Jest to pierwszy przypadek, gdy gość Dwójki nie reżyseruje spektaklu w oparciu o swój własny tekst. - Kwestie religijne to temat, który mnie głęboko interesuje i fascynuje. Od dawna poruszam się wokół tego tematu zarówno w teatrze, jak i w swojej pracy pisarskiej. Pomyślałem sobie, że to jest właśnie ten moment, w którym chciałbym się zabrać nie za swój własny tekst, tylko cudzy i zaadaptować go do teatru - wyznał reżyser.

Radykalny i angażujący "System Sulta"

Literacki pierwowzór spektaklu jest czasem nazywany thrillerem idei. Mateusz Pakuła zdradził, że pracując nad koncepcją tej inscenizacji inspirował się filmem "Dwunastu gniewnych ludzi" Sidneya Lumeta (1957). - Moja adaptacja jest dosyć radykalna i skupia się przede wszystkim na tej części książki, która poświęcona jest obradom komisji. Rzeczywiście jest to sytuacja jak z "Dwunastu gniewnych ludzi", to znaczy kilka osób zamkniętych na pewien czas i debatujących przy stole. Może to być, jak wiemy chociażby właśnie z tego genialnego filmu, bardzo bardzo angażujące - tłumaczył nasz rozmówca.

Premiera spektaklu "System Sulta" w Teatrze im. H. Modrzejewskiej w Legnicy w niedzielę 23 listopada.

(„System Sulta. Mateusz Pakuła i drugie życie powieści Macieja Miłkowskiego”, https://www.polskieradio.pl/, 19.11.2025)